عقل از دیدگاه فارابی / توسط : ضحی حاجیها
عقل نظری خوددارای سه مرتبه است:
1)عقل هیولانی: عبارتست از نفس یا جزیی ازنفس یاقوه ای ازقوای نفس یا چیزی
که ذات ان مستعد این است که ماهیات و صورهمه موجودات رااز مواد آنها
انتزاع کند.
2) عقل بالفعل: زمانیکه معقولات درعقل فعلیت یافتند اوراملکه می شوند
وعقل نسبت به آن معقولات، عقل بالفعل می شود ولی نسبت بله معقولاتی که
هنوز موردتعقل قرار نگرفته اند عقل همچنان بالقوه برجای می ماند.
3) عقل مستفاد: عقل بالفعلی است که معقولات مجرده را تعقل کرده، به درک صورتهای مفارقه تواناشده است.
عقل فعال از نظر فارابی
فارابی عقل فعال را روح الامین یا روح القدس تعبیر میکند و آن را آخرین
مرتبه ی عقول مفارقه سماوی می داند.عقل فعال همان چیزی است که آن ذاتی را
که عقل بالقوه بوده مبدل به عقل بالفعل ساخت و معقولاتی راکه معقولات
بالقوه بودند تبدیل به معقولات بالفعل گردانید.
نسبت آن به عقلی که بالقوه است همانند نسبت خورشید است به چشم که تا آنگاه
که درظلمت است ، بینایی بالقوه است و چون نوردرآن حاصل شد بینایی بالفعل
می شود و رنگها بالفعل مریی می شوند.
عقل فعال چیزی است که عقل بالقوه را عقل بالفعل می سازد وبدین طریق عینا معقولات نیزبالفعل شوند.
فارابی عقل فعال راواهب الصور(بخشنده صورتها) می داند که معقولات در آن موجودند و اوست که آنهارا به عقل انسانی ارزانی داشته است.
منبع:علم النفس ازدیدگاه دانشمندان اسلامی - تالیف دکتربنی جمالی، دکتراحدی، ص50 -56
توسط : ضحی حاجیها