فلسفه ی سیاسی / توسط : نسیم یزدانی

چكيده:

ابن خلدون دانشمندي كه در عصر جديد به او توجه خاصي شده است و دليل اين جزء نتايج تبليغات او در تاريخ و اجتماع است كه بخصوص جامعه‌شناسان و فلاسفة سياسي را به خود جذب مي‌كند. زيرا معتقدند كه وي هم چون اينان فلسفة سنتي اسلامي علي‌الخصوص فلسفة سياسي سنتي مي‌نگريم وي در مقدمة «و كتاب اول (كتاب‌ بعيد) كه تقسيم‌بندي از تاريخ ارائه مي‌دهد به ظاهر و باطن كه ظاهر را گزارشي از وقايع گذشته مي‌داند و باطن آنكه قطر دربارة كائنات و حوادث و مبادي آنها و جستجوي علت‌هاي آنهاست و معتقد است كه تاريخ بخش اصلي و اساسي حكمت = فلسفه است و تعريف ابن خلدون دربارة فلسفه حائز اهميت است كه علومي مي‌داند كه انسان بر حسب طبيعت انديشه‌اش مي‌تواند آن را دريابد و انديشه‌اش او را بر آن آگاه كرده و از خطا و صداب باز مي‌دارد.

...

ادامه نوشته

مفهوم جامعه درقرآن / توسط : ضحی حاجیها

واژه هایی درقرآن هست که ازمجموع آنها میتوان مفهوم جامعه رابدست آورد:
قوم: این واژه بیش از سیصدباردرقرآن و افزون بر صدبار درنهج البلاغه بکار رفته است که درزبان عربی به معنای گروه مردان و زنان باهم یا بصورت گروه خاص مردان آمده است.
...

ادامه نوشته

خلاصه ی کنفرانس ضحی حاجیها با موضوع مفهوم جامعه در قرآن

قطب بندی اجتماعی:

وجود طبقات در جامعه امری بدیهی است چون استعدادهای همگان و تربیت افراد به میزان تلاششان باهم متفاوت است.قبل از ظهوراسلام، درآیین زرتشت سه طبقه،برهمایی سه طبقه و در مصر دوطبقه وجودداشته است.فیلسوفان مسلمان جامعه بدون طبقه را بخاطر تفاوتهایی که افراداز نظر اراده و معرفت و سلیقه باهم دارند، غیرممکن می دانند.

...

ادامه نوشته

متن کنفرانس مصطفی میراخوری با موضوع علوم انسانی اسلامی

وقتی از نهضت ترجمه علوم برای بازسازی تمدن صحبت میکنیم بدین معناست که چند نکته را مفروض گرفته ایم :
بدون تولید علم نمیتوان تمدن سازی کرد و شاگردی و ترجمه نمیتواند ما را به اهداف خود برساند.
چیزی به نام تمدن اسلامی قابل فرض است و همین تمدن در حال حاضر وجود دارد ولی در دوران ضعف دنیای اسلام قدرت تولید علم را داشته الان نیز استعداد بازسازی تمدن وجود دارد.

ادامه نوشته

حوزه و فلسفه غرب / توسط : سحر نوذری

مقدمه
یکی از لوازم مرزبانی اندیشه های جاوید، اطلاع از شرایط و مناسبات حاکم بر عصر و زمانی است که یک مبلغ و مدافع اندیشه های دینی در آن قرار دارد. بدون این آگاهی، امکان رصد کردن اندیشه ها و رد یا قبول نمودن منصفانه و آگاهانه آن ها ممکن نخواهد بود. این مطلب در زمان حاضر - به خاطر ویژگی هایی که دارد - دارای اهمیتی دو چندان است.
یکی از عرصه های قابل توجه در حوزه مناسبات فکری و عقیدتی جهان امروز، چیزی است که ما آن را تفکر فلسفی غرب می نامیم.
مدعای این نوشتار آن است که روحانیت و حوزه های علمیه نباید نسبت به این فلسفه بی توجه بوده یا آن را نادیده بگیرند. برای توضیح بیش تر، مطلب را در چند بخش پی می گیریم :

...

ادامه نوشته

عقل از دیدگاه فارابی / توسط : ضحی حاجیها

همه ی شارحان فلسفه ارسطو درباره ی عقل نظریه پردازی کرده اند ولی تنها فارابی توانسته است نظریه ای روشن ودستگاهی صحیح و منسجم بنانهد که درفلسفه غرب واسلام تاثیری فراوان برجای گذاشته است.فارابی قوه ی ناطقه رابه دو قوه یعنی دوعقل تقسیم میکند، عقل عملی و عقل نظری.

...

ادامه نوشته

راههای نفوذ فلسفه اسلامی در غرب / توسط : یسرا ارژنگ

فلسفه ی اسلامی به طرق گوناگون در تفكّر غربی نفوذ كرد. جنبشهای فرهنگ پژوهی را در غرب آغاز كرد؛ علوم تاریخی و روش علمی را عرضه داشت؛ تعلیمات اصحاب مدرسه را در هماهنگ كردن فلسفه و ایمان یاری داد؛ عرفان غربی را به حركت برانگیخت؛ تجدید حیات علم و ادب ایتالیا را بنیاد نهاد و تا حدّی تفكّر جدید اروپایی را تا زمان امانوئل كانت، و حتّی بعد از آن، در جهت معیّن شكل داد. در اینجا ابتدا به مراحل انتقال و مراکزی که در تأثیر تفكر اسلامی بر قرون وسطی نقش داشته اند اشاره می شود، و سپس به تأثیرات متفکران بزرگ اسلامی می پردازیم.

...

ادامه نوشته

بحران های فکری جهان عرب / توسط : علی چراغی

جهان عرب امروزه به انقلاب فکری دچارشده ودلیل آن تحولاتی است که ازاواسط قرن19شدت گرفته است ، مراحل اساسی این تحول عبارت اند از :
1) بحران ایدئولوژی : این بحران  اسلام رابه دو بخش سنتی و مدرن تقسیم می کند.عالمان جهان عرب برعمل گرایی وسازگاری ایمان وعلم تأکید می کنند.اینجا دیگر اسلام سنتی وجود ندارد ،بلکه در واقع سلفیه یک اسلام نو است وهمانند همه ی (ایسم های نو)پیش از آنکه با سنت موروثی نسبتی تنگاتنگ برقرارکند ،دغدغه های عصرحاضررانشان می دهد. بعنوان مثال : 
...

ادامه نوشته

چکیده ی کنفرانس علی رجبی با موضوع آسیب شناسی اجتماعی تصوف در اسلام

مقدمه :
شناخت عوامل تاثیر گذار بر افول تمدن اسلامی و دلایل عقب ماندگی آن لزوم بررسی اندیشه های اجتماعی در بین مسلمین در سده های پیشین را ایجاب می کند .
از گفتمان ها و اندیشه های مهم این دوران اندیشه ی صوفی گری( تصوف ) است که یک نوع روش خاص زندگی و جهان بینی را شامل می شود.

...

ادامه نوشته

تفكرات سيد جمال الدين اسد آبادي / توسط : سمیه فرخزاد

سيد جمال الدين اسدآبادي را به يک روايت سرسلسله نهضتهاي اصلاحي در جوامع اسلامي مي دانند، زيرا در دو قرن اخير رابطه ميان مسلمانان و دول غربي، به رابطه ميان استعمارگر و مستعمره تبديل شده بود و نقش بي بديل سيد جمال در مبارزه با پديده استعمار بر کسي پوشيده نيست. به عقيده بسياري از انديشمندان تجديد حيات اسلامي در ميان مسلمانان و کشورهاي اسلامي، محصول فرايند استعمار و عملکرد آن در کشورهاي اسلامي بوده است.

...

ادامه نوشته

تأملی چند در مقدمه ابن خلـــدون / توسط : زهرا بایدرخانی

مقدمه
عبد الرحمن ابن خلدون یکی از شخصیتهای گمنامی است که اگر در غرب به دنیا می آمد و در آن دیار به سر می برد بی شک اکنون آوازه او جهان را در می نوردید و او را به عنوان اندیشمندی که علم جامعه شناسی، فلسفه تاریخ و مردمشناسی را ابداع کرده است معرفی می کردند. در کنار علم جامعه شناسی که ابن خلدون به بسیار دقیق به آن پرداخته و خود آنرا علم عمران نامیده است، می توان به فلسفه تاریخ هم اشاره نمود که مشترکات زیادی با جامعه شناسی در اندیشه ایشان دارد.

...

ادامه نوشته

چکیده ی کنفرانس هادی فراهانی با موضوع آراء دینی دکتر عبدالکریم سروش

به طور گذرا برخی از اندیشه های دکتر سروش را بررسی می نماییم :
1:در باب معرفت شناسی دینی ، ایشان قائل به نسبیت معرفت و تهی بودن نصوص دینی از معنا(صامت بودن شریعت) می باشند.این دیدگاه موجب تشکیک در کل معارف دینی و بی اعتباری آن ها و عدم امکان دسترسی به مقصود در همۀ زمینه ها می شود.
2:در باب قلمرو دین ایشان معتقدند دین اساسا دارای برنامه ای جهت تنظیم امور دنیوی بشر نیست و از اقتصاد ، سیاست و مدیریّت و تعالیمی در این زمینه ها تهی است و اگر هم دارا باشد فاقد مرجعیّت است.این امور باید به سبک سکولار اداره شوند.

....

ادامه نوشته

بررسی مبانی دینی واجتماعی اندیشه روشنفکری دکترشریعتی / توسط : زینب علیزاده

علی شریعتی بی گمان از روشنفکران مطرح و تأثیرگذار در روزگار معاصر ایران می باشد. افکار، نوشته ها و آرای او در مدت سه دهه تأثیرات شگرفی بر ادبیات، وضعیت روشنفکری و تحولات اجتماعی ایران نهاد که هنوز هم این تأثیرات به انحاء مختلف تداوم خود را حفظ کرده است. در این مقاله کوشش می شود ریشه های دینی و اجتماعی وجوه روشنفکری علی شریعتی ببه عنوان متفکر و دانشمندی که سخت با آموزهای شیعی و آرا و نظریه های علمی زمان خودش پیوند برقرار کرده بود. بررسی و پردازش گردد. فرضیه اصلی مقاله بر وجود نوعی تعامل میان تحولات اجتماعی و اندیشه متفکر و رشد دیالکتیکی آن دو باشد.

...

ادامه نوشته

سفرنامه ناصر خسرو / توسط : بهنام وهابی

بسيارى از مسافران از سفر خود يادداشت‌هايى تهيّه مى‌كنند؛ بعضى يادداشت‌هاى خود را تنظيم مى‌كنند و به صورت مجموعه‌اى مى‌نگارند و به شكل سفرنامه در اختيار عموم قرار مى‌دهند و خوانندگان از آنها بهره‌مند مى‌شوند و از تجارب سفر آنها استفاده مى‌كنند. سفرنامه‌هايى كه در توصيف مناسك حج و آثار معنوى آن و مسير سفر، به ويژه شهرهاى مقدّس مكّه و مدينه است، از دير باز تاكنون به رشته تحرير در آمده و انتشار يافته‌اند ليكن آنگونه كه بايد مورد بحث و بررسى قرار نگرفته‌اند. در حالى كه اين نوع نوشته‌ها از كامل‌ترين و معتبرترين منابع درباره حجاز ـ از جنبه‌هاى تاريخى، اجتماعى، سياسى، اقتصادى، فرهنگى و جغرافيايى به شمار مى‌روند.
....

ادامه نوشته

معرفت شناسی اجتماعی در اندیشه علامه طباطبایی(ره) / توسط : بهنام وهابی

مرحوم علامه طباطبايي از جمله متفکراني است که از دو سنت موجود در جامعه شناسي معرفت، به سنت معرفت شناسي اجتماعي تعلق دارد. سنت معرفت شناسي اجتماعي، در حقيقت گونه اي معرفت شناسي است که به جهت درگير شدن برخي معرفت ها با پديده هاي اجتماع، وارد عرصه اجتماعي و جامعه شناسي مي شود و هدف آن، جست و جوي موارد تعامل اين دو دسته پديده با رويکردي اغلب معرفت شناختي و فلسفي است؛ به بيان ديگر در سنت معرفت شناسي اجتماعي، رويکرد غالب وجود شناختي است و متفکر از آن جهت که شناخت بهتر برخي معرفت ها، به شناخت پديده هاي اجتماعي و تعامل آن دو با هم بستگي دارد، وارد عرصه جامعه مي شود. آنچه در ادامه خواهد آمد، مهم ترين مباني و اصول حاکم بر تعامل معرفت و جامعه در انديشه علامه طباطبايي است :

...

ادامه نوشته

مراحل پویایی علوم در تمدن اسلامى/ توسط : سحر نوذری

الف: مرحله تقلید و اقتباس
تعمیق و گسترش علوم در تمدن اسلامى همانند علوم در سایر تمدن ها از صفر آغاز نگردید و اساسا چنین امرى نه تنها ناممکن است, بلکه تلاش براى یک حرکت علمى بدون توجه به دستاوردهای علمى گذشتگان ـ هر چند کم ـ نه تنها موجب اتلاف وقت, بلکه غیر معقول است. علوم گوناگون در تمدن اسلامى عمدتا با بهره گیرى از علوم موجود در تمدن هاى معاصر ظهور اسلام و به ویژه تمدن یونان , آغاز گردید.

...

ادامه نوشته

اسلام و دمکراسی / توسط : محمد ندیمی

   
مقاله پیش رودر ابتدا به طور خلاصه به اولین برخوردهای صورت گرفته میان اسلام و غرب و واکنش نخبگان دنیای اسلامی پرداخته وسپس به بررسی زندگی و اندیشه سیاسی متفکر مشهور مصری ، علی عبدالرازق و کتابش اسلام و مبانی قدرت می پردازد . عبدالرازق متفکری است که در دانشگاه الازهر ، پایگاه اصلی سنت گرایان مصری ، پرورش یافته اما با تکیه بر قرآن ، حدیث و استدلال های فقهی حمله بسیار نیرومندی علیه باورهای سنتی سامان داده است .

...

ادامه نوشته

تفاوت سبک های زندگی اسلامی و غربی / توسط : یسرا ارژنگ

سبک زندگي مقوله اي است که در عرصه هاي علوم مختلف نظير جامعه شناسي و روان شناسي کاربرد دارد. سخن گفتن از سبک زندگي در عرصه علوم انساني از چه جايگاهي برخوردار است؟

...

ادامه نوشته

نظر فارابی و ملاصدرا درباره ی رئیس اول مدینه ی فاضله / توسط : زهرا بایدرخانی

  اخيراً در کشور ما به معارف اسلامی توجه خاص شده و بر اثر اين توجه, مباحثات و نظرهايی پيش آمده که قبلاً نبوده است. يکی از اين مسائل, اين است که فلسفه سياسی ما با فارابی شروع می شود و با فارابی ختم می شود؛ يعنی بعد از فارابی, فلاسفه ما چنانکه بايد به مباحث حکمت عملی و بخصوص به سياست توجه و اعتنا نکردند. اين نظر, نظر من نيست؛ نظری است که اظهار شده و ظواهر نيز آن را تاييد می کند. يعنی اگر حجم مطالبی که فارابی در سياست گفته با حجم همة مطالبی که فلاسفه از زمان فارابی تا زمان حاضر گفته اند سنجيده شود, آنچه بعد از فارابی گفته شده, صرفنظر از تکرارها, چيز زيادی نيست. در اخلاق ناصری مرحوم خواجه نصير الدين طوسی مطالب بسياری آمده که بقول خود او عيناً اقتباس از کتب فارابی است. نظر من اين است که سياست تعطيل نشده بلکه به نوعی تماميت (بخصوص در انديشه ملاصدرا) رسيده است.

....

ادامه نوشته

تعلیم و تربیت از نگاه فارابی / توسط : یسرا ارژنگ

فارابی اولین متفکر بزرگ اسلامی است که از منابع یونانی، که به عالم اسلامی انتقال یافته بودند، سود جست و نظام فکری و فلسفی جامعی پدید آورد. خدمت فارابی به افلاطون، ارسطو، و تلاشی که در معرفی، مقایسه و نقد آراء این دو فیلسوف انجام داد، موجب گردید که او را کاشف برجسته فلسفه یونانی و نخستین طرّاح فلسفه اسلامی و نیز «ارسطوی عالم اسلامی» یا «معلم ثانی» نام دهند. آثار فارابی را می‏توان به چند گروه تقسیم‏بندی کرد: گروه اول شامل رسالاتی است که به موضوع «منطق» اختصاص دارد. گروه دوم به امور طبیعی می‏پردازد. گروه سوم شامل موضوعات لاهوتی یا ماوراء طبیعی است. گروه چهارم شامل مسائل اخلاقی و سیاسی است.

...

ادامه نوشته

نظریه ی عصبیت در اندیشه ی ابن خلدون / توسط : یسرا ارژنگ

نظريه ي عصبيت:
مفهوم « عصبيت » که نظريه ي معروف ابن خلدون است، نقشي اساسي در ديدگاه هاي اجتماعي و سياسي او دارد . وی در " می گوید:" عصبیت  اساس تاريخ و محور تحول اجتماعي است . "

...

ادامه نوشته

آیا اسلام عامل عقب ماندگی مسلمین است؟! / توسط : پرستو آدینه

مسلمین تاآن زمان که به مقدسات مذهب مومن وبه دستورات الهی عامل بودند ونسبت به یکدیگر با روح برادری وبا دیگران انسانی رفتار می کردند،چنان پیشرفت چشمگیری داشتند که طبق نویسندگان "تاریخ تمدن غرب ومبانی آن درشرق" هنوز یک سال از وفات محمد(ص)نگذشته بود که "شارل مارتل"مجبورشدباپیروان اسلام بجنگدتاایشان را از فرانسه براند،وامپراطوری بسیار عظیم "بیزانس"برای حفظ موجودیت خودباآیین او در کشمکش شدو  اسلام به هندوستان وچین راه یافت .
...

ادامه نوشته

نقد سكولاريسم از منظر قرآن / توسط : محمد ندیمی

مقدمه:
 
پيش از ورود به بحث از معناي اصطلاحي سكولاريسم ذكر دو نكته الزام دارد.
1) بحث اصطلاحي سكولاريسم با بحث تاريخي سكولار پيوند عميقي دارد، لذا در جريان بحث معناي مصطلح سكولار، اشاره‌اي به تاريخ سكولار نيز مي‌‌‌‌‌‌شود.
2) ميان معناي لغوي و اصطلاحي سكولاريسم رابطه‌ي نزديكي وجود دارد.

...

ادامه نوشته

نقد سكولاريسم از منظر قرآن / توسط

ادامه نوشته

پيوستگي نظري ديدگاه‌هاي ابن‌خلدون با مباني معرفتي آن/ توسط : محسن خالدیان

ابن‌خلدون متفكري است كه منظومه فكري اش از آراي متفكران گذشته و ميراث فكري اسلام و نيز متن تحولات و پيشينه تجارب جوامع اسلامي، بويژه آفريقا، الهام گرفته است. ذهن او همواره درگير مسئله اساسي انديشه اسلامي، يعني اختلاف روش سنتي مبتني بر «نقل و اخبار» و روش فلسفي مبتني بر «عقل و برهان» در مطالعه انسان و جامعه است. تحليل انديشه‌هاي اجتماعي ابن‌خلدون در چارچوب باورهاي فرهنگي حاكم بر انديشه مسلمانان عصر و زمانه او، پيوستگي آراي وي، به لحاظ نوآوري‌هاي منحصر به فرد آن، و مباني معرفت رايج در جامعه معاصرش را نشان مي‌دهد .

...

ادامه نوشته

نخستین آگاهی های ما از فرنگ - یک گزارش کوتاه / توسط : پرستو آدینه

اين پرسش يکي از موضوعات قابل تحقيق است که مي بايست براي بدست آوردن پاسخ آن، در متون مختلف تامل کرد و از لابه لاي آنهامطالب کوتاهي را که غالبا به صورت اشاره آمده به دست آورد و از ديد ايرانيان يا همسايگان ايران، فرنگ را در مراحل آغازين تحولات جديدش دريافت.

...

ادامه نوشته

ابوعلی سینا / توسط : زهرا بایدرخانی

بوعلی سینا یکی از نخبگان فکری نه فقط ایران بلکه جهان محسوب می شود بوعلی سینا همانند بسیاری از هم عصران خود و به سیاق اندیشمندان دوران های گذشته در حوزه های علوم زمان خویش گوناگون فکری از پزشکی تا فلسفه از ادبیات تا الهیات و از اجتماعیات تا سیاست دارای نظریه است هرچند در طب و حکمت به عنوان دو فن عمده شهرت بیشتری داشته و او را جالینوس جهان اسلام نامیده اند .

...

ادامه نوشته

متن کنفرانس زهرا آخوندی : عرفان و تصوف از دیدگاه سید حسین نصر

سایه ی معشوق اگر افتاد بر عاشق چه شد             ما به او محتاج بودیم او به ما مشتاق بود

عرفان محل تقاطع نیروی عقلانی و عشق ودر عالم صوری ریاضیات ومنطق وشعر است.هرگاه فلسفه ای بتواند عقل و عشق را با هم در آمیزد و دقت معادلات ریاضی را با شور و شوق شاعری توام سازد آن فلسفه به ناچار ریشه اش در عرفان است و در فلسفه ی عرفانی.بسیاری از بزرگان قرون گذشته در ایران-هم در منطق و ریاضیات رساله می انگاشتند و هم شعر میگفتند و هم از مقولات منطقی سخن به میان می آوردند و هم از وج و سرور چنان که در حکمته الاشراق دیده می شود.

...

ادامه نوشته

اندیشه های اجتماعی آیت الله مصباح یزدی / توسط : محمد عسگری

اصالت جامعه یا فرد؟

از دیدگاه آیت الله مصباح، فرد اصیل است و جامعه وجود، وحدت و شخصیت حقیقی ندارد و چیزی نیست بیش از یک مفهوم اعتباری که از وجود افراد انسانی و ارتباطات و مناسبات آنان انتزاع می گردد. ایشان معتقد است که فردگرائی با قانونمندی جامعه ناسازگار نیست، امور اجتماعی قانونمند است و از سر تصادف روی نمی دهد و قوانین جامعه شناختی که هریک از آن ها نمایانگر قانونمندی یکی از پدیده های اجتماعی است، مورد اشتراک همه جامعه هاست.[4]

...

ادامه نوشته

تحول در علوم انسانی / توسط : مصطفی میرآخوری

الف) انقلاب اسلامی و ضرورت تحول در علوم انسانی

تاریخ بشریت همواره شاهد درگیری و صف بندی جبهه کفر در برابر جبهه حق و فضیلت به پرچمداری انبیاء و اولیاء الهی بوده است، به نحوی که می توان روند رشد، توسعه و تکامل جوامع و پیدایش و افول تمدن ها که شامل گستره ای وسیع از اندیشه ها، انگیزه ها و ساختارهای اجتماعی تا علوم، فنون، صنایع و محصولات عینی زندگی است را بر محور همین نبرد تاریخی تحلیل و دسته بندی کرد.

...

ادامه نوشته